05 septiembre 2016

Tiwanakuna phutulla apsusiñaxa yatiñätaynawa

Tiwanaku, nayra pacha qala puchunaka, allitattanaka, uñiriwa sarapxatayna. Kuna kawki yatiña utäskchiya, janiwa ukaxa yatiskiti, Jupanakawa wali kusisitawa Nayra Pacha Tiwanakuru purintapxatayna. Sawaru urütaynawa ukhamaraki sata qallta phaxsina. Jichha marätaynawa. Lupixa wali kusapuniwa lupintaskatayna. Yuqallanakasa imillanakasa wali kusisitawa yatichiriparu arkt’ata chhukhupxatayna, ukhama yatiyanipxitu.


Jupanakaxa jani sumana uka nayra qalanakata yatxatirini irpataxa, inakiwa uksa aksa chhukhnaqapxatayna, yatichiripasa uka Tiwanakxata, janiwa kunsa suma yatkataynati. Ina qhayaxa Akapanawa, khayaxa ukawa akaw,… ukhamaki uñachayatayna. Maysanaraki, mä turismo irpirixa Alan L. Kolata tata yatxatirita parlkasaxa, tata Carlos Ponce Sanjinés jupana yatxatatapata parlkasaxa Erich von Däniken ukampikiwa ch’allqhuntawayxatayna, ukatsa Tata L. Kolata jupasa ukhamaraki tata Ponce Sanjinés jupasa ukatsa khiti ciencia ukxata yatxatirisa janipuniwa pachpa yatxatata pankanakapana uka Erich von Däniken jupsa aytapxarakirïtaynati.
Ch'iwina chhaqhtayatawa, ukawa suma amuyaña.
Ponce ukhamaraki Alan L. Kolata yatxatirinakaxa ciencia ukampiwa Tiwnakaxata yatxataskapxi, mayni Erich von Däniken tataxa OVNI saplisa ukata yatxatiriwa, jupaxa uka Tiwanaku nayra pacha markaxa janiwa jaqina luratäkiti, jani ukaxa wara waranakata jutata jaqinakawa lurpacha, siwa. 

Jichhaxa Tiwanaku sarañatakiwa wali pacha amuyt’asisa sarañätaynawa. Jani Inti Punkuru chika uru purkätaxa, jani puripxkätaxa, janiwa suma qhana phuthullamaxa makinamana mistkaniti. Ukhamaraki maya munulitu qalanakasa qhana mistkaniti.
 
Ch'iwixa niya qhiphäxankiwa,...
Inti Punkuxa chika urukiwa suma qhana ajanuni tumoirinakaru katuqirïtayna, ancha alwasa  jayp’usa thitita ajanuni ukhamakiwa katuqxirïtayna. Ukasa yatiñarakïtaynawa. Ukhama akata mayansa wali amuyt’asisawa Tiwanakuxa saraña. (Qillqiwa: Felix Layme Pairumani)

27 agosto 2016

Illanes tataruxa 7 uranakawa nuwjapxatayna



Paqallqu uranka nuwkämiwa, Illanes tataruxa jiwayapxatayna, ukhamawa Ramiro Guerrero, Fiscal General, tatana arupanxa yatisi. “P’iqita qalampi liq’itasa jiwayatjamakiwa” sapxiwa. Ukatsa uka phisqhpacha cooperativistas p’iqt’irinakaruwa juchanchatäni, siwa.
 
(Foto: La Razón)
Jichhaxa uka phisqha juchani qhuyana irnaqirinakaruwa, pusi juchanakata tumpatäni, mayaxa jiwayatapata, uka juchanchañwa wakicht’asipxki.
Taqpacha janchipawa usuchjata, siwa, qunqurinakapasa kayunakapasa lluxiratawa, jikhanipasa wali usuchjata, jarapinakapasa p’akintata ukhamaraki kumpañirupatsa takintata, ukhama siwa, qullirina forense qillqatapanxa. Jichhaxaakxata juk’ampi yatxatañatakixa, tunka fiscales ukhamaraki forenses yatxatirinakawa yatxataskapxani.
 
HACE 10 DIAS  (Foto: http://abyayala.tv.bo)
 “Phisqha jiwayiri jaqinakaruwa katuntapxtha, jupanakaxa akhama sutininakawa: Carlos Mamani, Carlos Castro, Julián Pinto, Paulino Laime, Clemente Colque, jupanaxa katuntatäxapxiwa ukhamaraki jupanakaxa declaraciones uksa mayt’askarakiwa” sasinawa, Fiscal General jupasa yatiyani.
(Qillqirinaka: Felix y Franz Layme)

26 agosto 2016

Viceministro cooperativizata mineronakaxa jiwayxapxatayna

Viceministro Illanes jupaxa mä parlthapiwi jikiñatakiwa Panduro ukjaru sarawayatayna. Ukhamaruwa Viceministro tataruxa katunxapxatayna, ukata “rehén” uka cooperativizata qhuyana irnaqirinakaxa apasxapxatayna. Inawa qawqha yatiyawtuqisa uka jilïriru antutxapxañpataki mayisipxkatayna.


Ministro de Defensa jupaxa “patakata pataka pä tunkaniwa katuntatanakaxa minero utji” sataynawa. Ukhamarusa “uka ch’axwirinaka p’iqt’irinakapasa ukhamaraki nuwkämi jiwayirinakasa uñt’aratawa,” sataynawa. “Akaxa janiwa ukhamakïkaspati, juchapaxa uñt’ayatäñapawa” sataynawa. Ukatsa uka cooperativizata qhuyanakana irnaqirinakana p’iqt’iriinakapaxa janiwa jiwatana janchipsa antutaña munkapxataynati. “Ukaxa chiqpaha criminal ukhama uñt’atatawa, uka p’iqt’irinakana luratapaxa” sataynawa.
Cooperativistas qhuyanakana irnaqirinakaxa aliqata usunuqkasawa viceministro jiwayapxatayna. Ukatxa mä thakhi k’uchuru liwintanipxatayna, jichha arumirjawkiwa jiwatana janchipxa aptanxapxatayna.

Jichhaxa Viceministro Illanes jupana janchipxa Palacio de Gobierno ukana tumpapxani, siwa. (Datos del Periódico. La Razón, 29/08/16)

Bartolina Sisa Vargas awichana yuriwipa

Pä tunka pusini lakani phaxsina, mä waranqha paqallqu pataka phisqha tunka kimsani maranwa, Bartolina Sisa Vargas mamaxa comundad Oquiri, municipio Sapahaqui, Provincia Loayza markana yuriwätayna.

Amthapisaxa pasiri maranakanxa españoles janq’u jaqinakana irnaqxayatawa aymaranakaxa apnaqatätayna. Arxatiri kamachinakaxa janiwa utjkataynati, kuna juk’asa utjchixa janiwa yäqatäkataynati ukhamaraki phuqhapxkataynati. Bartolina mamaxa aljasiñanaka apnaqasiñampiwa sarnaqasirïtayna. Awki taykapana yatichawätarjama. Sañäni: Inala mama, t’ant’a, muxsa achunaksa aljaniriwa qhathunakaru sarirïtayna. Ukhamatwa wilasa masinakasaru t’aqhisiri uñjirïtayna.

Bartolina Sisa, mamaxa jach’a qamasani, p’ikhu amuyt’ani, q’apha warmïtapatwa españoles jaqinakaru, ñanqhachiri uñjasawa, ch’axwañataki sartasiwayatayna. Ispañulanakaxa jani aymarakanaru juk’ampi takichasxañapataki, ukhamäkipanwa Tupak Katari achachilampi uñt’asisaxa, chacha warmiwa mayacht’asipxatayna. Aymaranakaru wila wartawinakampi kawkhansa unxtasiwáñataki.
 
Bartolina Sisa, del artista Vargas Cuellar 71
Jichhaxa Oquiri markaru purisaxa, Graciela Villca, Bartolinas warminakana tama irpirixa, pachpa markana jakasiri kullakawa Bartolina mamana nayra pacha utapa, uñacht’äniwayistu ukhamaraki jach’a Qarqa Q’awa imantasiñapasa janq’u jaqinakampi jani katjayasiñataki sarnaqawinakasa uñchat’ayanistu. Uka kikipa thakhi sarnaqawinakapa kawkhansa pachasa pist’ata irnaqawayki, ukjanaksa.
Suma uñakipasaxa yaqhipa pankanakanxa janiwa chiqa Bartolina Sisa mamana yuriwipa, jakawipasa qillqatakiti, yaqhipa arunakaxa q’iwikipatawa jani ukaxa janiwa phuqhatäkarakisa.

Sonia Quispe aymara warmjamaxa Provincia Loayza puriwaythwa, Municipio de Sapahaqui, comunidad Oquiri ukakama puriwaythwa. Bartolina Sisa awichana markaparu, jak’ata uñjaniñataki, ukhamaraki jikisiniñataki pachpa markana jakasirinakampi jikiñatakisa puriwaythwa, siwa. (Qillqiri: Sonia Quispe)