19 agosto 2016

Achilaxa waynaptata Internet p’iqita kayuni uskxatayna

YAHOO! 17 de agosto de 2016 Yahoo Vida y Estilo International

Mä awkiru mä usuri warmiru qunuña churaña, mä wali yäqasiri jaqinxa, walina uñjatawa. Ukatsa mä ñik’utasa q’ala janq’uru qunuña churañaxa, wali kusa waynakjamakïpanxa, inasa qunuña churaña wakiskchispati. 

Britton ukhamaraki Barrett Barker jupanakaxa Wayne McEntire achilapampi chikawa Río de Janeiro markaru, Olimpiadas 2016 uñtiri, sarapxatayna. Metro ukata uka suxta tunka kimsaqallquni marani achilampampi sarantawäpxatayna. Ukana uka janq’u p’iqini achilaru, uka achialanakataki qunuña jark’atata, laqa qunuña wali yäqasiñani churapxatayna. McEntire achilaxa janiwa qunt’aña munkataynati. Ukata taqinsa musparkaya, mä jiruta katt’asita ina chiqaki winkt’atjama lurt’asitayna.

Britton tatasa ukahmaraki Barker tatasa uka phuthunaka Twitter ukatuqi, wali p’iqi waytata, uñacht’ayaña amtapxatayna.

“Mayniwa achilajaru qunuña qunt’asiñapataki, ukata awkinakataki jaytata qunuña, churi, ukata achilajaxa akhama uka metro ukana luri” Ukhama sataynawa, uka tunka llätunkani marani, mä allchhipaxa.
Mä kimsa urutxa uka Britton Barker waynaxa uka Twitter 130.000 “me gusta” katuqatayna ukatxa 100.000 kutiwa juparuxa Twitter katxatayna.
Uka Britton Barker mayni jilapaxa, Barrett BarkerBuzzFeed ukaru sataynawa: achilapaxa ukhama waynakïskañataki sapuru wali irnaqirïtayna, siwa. (Tradujo y adecuó: Felix Layme Pairumani)

16 agosto 2016

Elías Ticona jilataxa aymarata qillqanirïniwa

¿Taqisa jilata Elías Ticona Mamani juparu uñt’apxtanti? Janjakiwa uñtapxktanti. Qawqhawa ukhama jani khitina uñjata, amuyata ukhamaraki yatita, aymara markalayku irnaqaskapxtanxa. Chiqasa yatikipasipxañasawa. Taqisa wali suma uñt’asipxañäni ukaya inasa laqakiraqi Markasa irptapxsna. Jupaxa yatiyawi periodicojayma.com uksaru apayanipxitu, ukxa laqawa nänakaxa uka yatiyawita yatiyapxtha. Jupaxa uka pä yatiyawxa khaya Chili markata apayanitayna, Jupaxa Ikïki markata qillqt’anitayna. Jupampixa khä Ikïki markana, aymara markxata, maymärawa parlakipapxtha. Ukata jichhaxa wasitata aka internet uksatuqi parlt’apxtha. Uka qillqaqata jichhaxa uñxatt’apxañamati, aksatuqi, apsunipxtha. Ukhamaxa uñxatt’apxma.

Jilata: ¿Kunsa luraskta? ¿Jumati Santiago Bombori ukata qillqanista?
Jisa. Kunaraki, qillqama sarakistasa. Janicha. Pantastcha.
Jilata walikiwa. Chiqasa qillqañäni ukakipuniwa walïñänixa. Jichhaxa sutimaxa Elías Ticona Mamani ukhama qillqataxa ¿walikïskiti?
Walikiwa. Ukhamapimiwa sutijaxa. Machaqankiri jaqin sutipaxa ukhamapiniwa.
Walikiwa jilata. ¿Kuna urusa, phaxsisa jumaxa yuritäta?
Naya 20 de julio ukjawa.
¿Kuna marasa yuriwimaxa?
Maratuqi janiwa yatiyirïkthti, Achichi sapxiriwa. Wakisipinicha.
(…) Jilata Kamisaraki achichiyätaxa, janisa ñik'utamasa p'uqükitixa!
(Yuriwi maraxa) wakisipuniwa jilata,.. yuriwi marama awisita.
Ukaxa phukhu ch'ärampisa chhaqhtayañakiwa.
Ratuki marama awisita, ¡chhuy! Jaqixa sawkasituti ¿kunacha?
Saraksmasa,…
Janiwa jilata amtaskxthti!
1961 marata jaqithwa.
Walikiwa jilata,... Nayaxa 1956 marächï, saskayäthwa.
Janiwa.
Niyapuni ukhama, jani marama yatiyaña munatamata pantjayistaxa,... (pantjiriskäta) ukjakuchapi phukhu ch’inata khithuratampi ñik’uta ñuxsusiñamä ukch'äspänwa…
Jisa.
Jichhaxa jilata, sarakita: ¿Kawkhana yurirïtasa?
Machaqa jaqipinïtaya. Jani mirq'ikthtixa
San Andrés de Machaca ukaxaya? Kuna estancia satasa?
San Andrés de Machaqa, Ayllu Liwita. Ukankiritaya. Nitu originala. Jani kuna yapt'ata ni ayt'ata,…
Walikiwa jila. Iquique markanxa universidad Arturo Pratt ukanti irnaqta?
Jisa, ukana chutunuqasiskthxa.
Walikiwa jila: ¿Uka universidad ukana kunsa lurta?
Yatichasktha, jilata. ¿Adovti lurxä kunaraki?

¿Aymarxaya yatichasktaxa?
Aymara yaticharaktha, Intercultural ukhama yaticharaktha. Cosmovision ukhama yaticharaktha. Didáctica ukhama yaticharaktha ukhamathaya,…
¿Qawqha marasa aymara yatichxta?
Tunka llätunka marawa akankxthxay!
Taqpacha maranakaxa pä tunka kimsani maraxaya aymara yatichxtaxa?
Jisa. UMSAna 5 marawa yaticharakiyätha,…
¿Jumaxa wawanakaru yatichirïyätati, jani ukaxa lingüístapuniyätacha?
Lingüistjama nayaxa Boliviana Colegio de UMSAna yatichayätthxa
¿UMSA Universidadatti lingüísta mistta?
Uka UMSAta kumpsutäthpï. Aka Chilinxa jisk'a wawanakaru Escuela Artística Violeta Parra ukansa yaticharakthwa.
Walikiwa jilata. Jichhaxa aka uñxatxtati? http://www.periodicojayma.com/…/bolivia-qullasuyu-urupa.html

Janiwa.
Uka pä qillqatamaxa uka periódico ukaru uskuntatawa…
Pachawa anchapuni arkanaqxitu…
Tukuyañataki: Jichhaxa jumaxa JAYMA periódicona Corresponsal en Iquique ukhamäña munasmati?

Muniristaya. Pachakiwa jani utjasirïkiti.

Walikiwa jilata, aka mayana kuna panksa aymarxata qillqaskta ukxata parlakipañäni. Jikisiñkama. (Qillqiri: Félix Layme Pairumani)

Bolivia Qullasuyu Urupa Chile markana jamasata amtapxi

Bolivia marka niya 191ni mara phuqhkïpana, walipiniwa suma kusisita mayachasita, uruchayañataki wakt’ayasipxaraki.

Ukhamäkipana, aka Ikïki marka jilïri irpirinaka, janiwa kunasa utjañapaki, jani walt’awinakawa utjaspa, relaciones   bilaterales   janiwa   utjkiti,   sasawa   mä   kamachi   apsuwayaraki,   ukata   janikiwa   jach’a amtanaka phuqhaña amtawayxapxaraki.


Utapana,   uyupanakiraki   kuna   thuqhuñasa   utjawayi,   kallinakana   janiwa   kunasa   utjawayxarakïnti, ch’usakiwayxarakiwa. Taqi thuqhurinakasa llakita, isinakasa ina apnaqata ukhamawa llakitaki taqinisa qhipharawayaraki.


Ukhamapasa,  Centro   Cultural Social  Deportivo  CHUQUIAGO  ukhamaraki   Sociedad  Boliviana  de Socorros Mutuos uka uruxa ukhamaraki arumasa utapana imantasitjama wali kusist’asipxaraki. Ukakiwa aksana utjawayi. (Escribe: Elías Ticona Mamani).